Không đo thì không tiết kiệm được. Cách đặt đồng hồ đo đa năng ở tủ tổng và tủ nhánh, đọc hệ số công suất và sóng hài, rồi gom số liệu về một màn hình để giảm hoá đơn tiền điện.
Không đo thì không tiết kiệm được. Cách đặt đồng hồ đo đa năng ở tủ tổng và tủ nhánh, đọc hệ số công suất và sóng hài, rồi gom số liệu về một màn hình để giảm hoá đơn tiền điện.
Hoá đơn tiền điện của một nhà xưởng thường là con số tổng duy nhất mỗi tháng: biết tháng này tăng, nhưng không biết tăng ở đâu. Máy nén khí chạy không tải cả đêm, một dây chuyền có động cơ quá cũ, hay tụ bù đã hỏng làm phạt hệ số công suất — tất cả đều cộng vào một con số mà không ai chỉ ra được nguyên nhân. Giám sát năng lượng bắt đầu từ việc đặt đồng hồ đo ở đúng chỗ, và một hệ thống giám sát hiệu quả không nhất thiết phải đắt.
Trước đây, mặt tủ điện tổng thường có một vôn kế, một ampe kế kèm công tắc chuyển pha và một công tơ cơ. Người vận hành phải xoay công tắc để đọc từng pha, và không có cách nào biết công suất phản kháng hay sóng hài. Đồng hồ đo đa năng điện tử gom tất cả vào một thiết bị gắn mặt tủ: điện áp từng pha và dây, dòng từng pha, công suất tác dụng, phản kháng, biểu kiến, hệ số công suất, tần số, điện năng nhận và phát.
Nhiều đồng hồ còn ghi giá trị lớn nhất, nhỏ nhất, phụ tải trung bình theo chu kỳ và phân tích sóng hài. Quan trọng hơn cả, chúng có cổng truyền thông để gửi số liệu đi, biến tủ điện từ một hộp kín thành một điểm dữ liệu.

Một kế hoạch giám sát hợp lý đi từ trên xuống. Bước đầu, đặt một đồng hồ ở tủ tổng để có số liệu tổng tiêu thụ, hệ số công suất và phụ tải đỉnh theo giờ. Chỉ riêng số liệu này đã trả lời được những câu hỏi như: ban đêm khi xưởng nghỉ, nhà máy vẫn tiêu thụ bao nhiêu? Phụ tải đỉnh rơi vào giờ nào, có trùng giờ cao điểm giá điện không?
Bước tiếp theo, đặt đồng hồ ở các tủ phân phối cấp cho từng khu vực hay từng nhóm tải lớn: dây chuyền sản xuất, hệ thống khí nén, hệ thống lạnh, chiếu sáng và văn phòng. Lúc này bạn bắt đầu thấy tỷ trọng của từng khu và biết nên tập trung cải tiến ở đâu trước.
Cuối cùng, với những thiết bị đặc biệt lớn như máy nén khí trên 30kW hay lò sấy, một đồng hồ riêng cho từng thiết bị giúp đánh giá hiệu suất và lên lịch bảo trì dựa trên số liệu thật.
Hệ số công suất (cos φ) cho biết bao nhiêu phần dòng điện thực sự sinh công. Động cơ, máy biến áp và đèn huỳnh quang cũ kéo theo một lượng công suất phản kháng không sinh công nhưng vẫn chạy qua dây, qua máy biến áp. Khi hệ số công suất thấp hơn mức quy định, khách hàng sản xuất phải trả thêm tiền mua công suất phản kháng.
Đồng hồ đo đa năng cho thấy hệ số công suất theo thời gian thực và theo từng pha. Nếu con số thường xuyên dưới 0,9, cần kiểm tra tủ tụ bù: tụ đã giảm dung lượng, cấp tụ không đóng, hay bộ điều khiển cài sai. Theo dõi hệ số công suất hằng ngày giúp phát hiện tụ hỏng trước khi hoá đơn tháng sau lộ ra khoản phạt.
Biến tần, bộ nguồn xung, đèn LED công suất lớn và máy hàn inverter đều sinh ra sóng hài — dòng điện có tần số là bội số của 50Hz. Sóng hài làm nóng dây trung tính, nóng máy biến áp, làm tụ bù quá tải và nổ, khiến aptomat nhảy không rõ lý do. Những triệu chứng này thường bị đổ lỗi cho thiết bị kém chất lượng, trong khi nguyên nhân thật nằm ở dạng sóng.
Đồng hồ đo có phân tích sóng hài hiển thị tổng méo hài (THD) của dòng và áp, cùng biên độ từng bậc. Nếu THD dòng vượt khoảng 20 đến 30 phần trăm ở tủ có tụ bù, cần cân nhắc tụ bù có cuộn kháng lọc hoặc bộ lọc sóng hài. Số liệu đo giúp chọn giải pháp đúng mức, thay vì thay thiết bị theo cảm tính.

Khi đã có nhiều đồng hồ, việc đi từng tủ đọc số không còn thực tế. Cổng RS485 Modbus trên đồng hồ cho phép nối các đồng hồ thành một mạng, đưa về bộ thu thập dữ liệu hoặc trực tiếp vào máy tính chạy phần mềm giám sát. Một sợi cáp xoắn đôi chống nhiễu đi qua các tủ là đủ cho hàng chục đồng hồ trong phạm vi vài trăm mét.
Phần mềm giám sát vẽ biểu đồ tiêu thụ theo giờ, theo ca, theo khu vực; cảnh báo khi phụ tải vượt ngưỡng, khi hệ số công suất giảm hay khi một pha mất cân bằng. Báo cáo tự động gửi email cho quản lý mỗi sáng giúp mọi người cùng nhìn vào một con số.
Với nhà xưởng có điện mặt trời áp mái, đồng hồ đo hai chiều ở điểm đấu nối cho biết lượng điện tự dùng và lượng phát lên lưới, hỗ trợ đánh giá hiệu quả đầu tư và điều chỉnh lịch vận hành máy móc vào giờ có nắng.
Nhiều doanh nghiệp tiết kiệm được năm đến mười lăm phần trăm điện năng chỉ nhờ những thay đổi vận hành đơn giản sau khi có số liệu, chưa cần đầu tư thiết bị tiết kiệm năng lượng đắt tiền. Đo lường là bước rẻ nhất và cũng là bước không thể bỏ qua.
Đồng hồ đo dòng qua biến dòng; mạch thứ cấp của biến dòng tuyệt đối không được để hở khi có dòng chạy qua cuộn sơ cấp, vì điện áp cảm ứng có thể rất cao và nguy hiểm. Dùng cầu đấu thử nghiệm có cầu nối ngắn mạch cho mạch biến dòng để có thể tháo lắp đồng hồ an toàn.
Chọn biến dòng có tỷ số phù hợp với dòng làm việc thực tế, không chọn quá lớn so với tải vì độ chính xác giảm mạnh ở vùng dòng nhỏ. Đấu đúng thứ tự pha và chiều biến dòng; đấu ngược một biến dòng sẽ cho ra công suất âm và hệ số công suất sai, dẫn tới kết luận sai về tình trạng tủ.
Cuối cùng, ghi lại cấu hình đồng hồ — tỷ số biến dòng, địa chỉ Modbus, tốc độ truyền — vào hồ sơ tủ điện. Khi thay đồng hồ hay mở rộng hệ thống, người làm sau sẽ cảm ơn bạn.
Quét mã bằng camera điện thoại để mở trang này
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!